Świadczenia rodzinne dla rodzin z dziećmi niepełnosprawnymi - zdaniem TK zasady ich przyznawania są zgodne z konstytucją
19 kwietnia 2011 r. Trybunał Konstytucyjny uznał, że brak zróżnicowania wysokości dochodów między rodzinami z jednym dzieckiem niepełnosprawnym a rodzinami z większą liczbą dzieci niepełnosprawnych jest zgodny z konstytucją. Przy przyznawaniu prawa do zasiłku rodzinnego i związanych z nim dodatków obowiązują 2 progi dochodowe - w zależności od tego, czy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, czy nie. Bez znaczenia jest natomiast fakt, czy w rodzinie jest jedno, czy więcej dzieci z orzeczonym stopniem niepełnosprawności.
2 progi dochodowe do celów ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych
Zasiłek rodzinny oraz związane z nim dodatki przysługują osobom uprawnionym, jeśli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. Natomiast w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583 zł.
Do celów ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i innych świadczeń przewidzianych ustawą o świadczeniach rodzinnych obowiązują zatem 2 progi dochodowe - w zależności od tego, czy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, czy nie. Przepisy nie wiążą natomiast wysokości progów dochodowych z faktem, czy w rodzinie jest jedno, czy więcej dzieci niepełnosprawnych.
W tej sprawie do Trybunału Konstytucyjnego wpłynęło pytanie prawne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku: „Czy art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie w jakim nie różnicuje poziomu dochodu na osobę w rodzinie między rodzicami z jednym dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności a rodzinami z większą liczbą dzieci niepełnosprawnych, jest zgodny z Konstytucją RP?”.
Sędziowie TK nie dopatrzyli się niezgodności z przepisami ustawy zasadniczej
Zdaniem sędziów Trybunału Konstytucyjnego rozważana regulacja nie narusza zasady równości, ponieważ „(…) z nakazu równego traktowania równych nie wynika bowiem zakaz równego traktowania nierównych. Ukształtowanie w jednakowy sposób uprawnień rodzin z jednym dzieckiem niepełnosprawnym i rodzin z większą liczbą takich dzieci nie oznacza tym samym niekonstytucyjnej dyskryminacji żadnej ze wskazanych kategorii.”
Zdaniem TK
Artykuł 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim nie różnicuje poziomu dochodu na osobę w rodzinie, jako przesłanki uzyskania zasiłku rodzinnego i związanych z nim dodatków, w zależności od tego, czy w rodzinie jest jedno dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności bądź więcej dzieci niepełnosprawnych, jest zgodny z art. 2, art. 32, art. 69 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 19 kwietnia 2011 r., P 41/09; zdanie odrębne zgłosiła sędzia TK Teresa Liszcz
Trybunał Konstytucyjny nie dopatrzył się również niezgodności art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych z art. 69 Konstytucji RP, który zobowiązuje państwo do udzielania pomocy osobom niepełnosprawnym m.in. w zakresie zabezpieczenia egzystencji, oraz z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, gwarantującym rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza rodzinom wielodzietnym i niepełnym, szczególną pomoc ze strony władz publicznych.
Podstawa prawna: art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992).
