Upały - obowiązki wobec pracowników
W czasie gorących dni szczególnie ciężko o zachowanie koncentracji i wydajności w pracy. Dlatego pracodawca powinien pomóc swoim pracownikom poprzez zapewnienie m.in. optymalnej temperatury w pomieszczeniach pracy oraz wody do picia. Jakie są zasady przyznawania napojów pracownikom? Czy pracodawca ma obowiązek zainstalowania klimatyzacji w miejscu pracy? Czy 34 stopnie C to za dużo, żeby pracować na otwartym terenie?
Optymalna temperatura w biurze to 20o C
Jednym z obowiązków pracodawcy jest zapewnienie pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Zadanie to nie ogranicza się do wydania pracownikom środków ochrony indywidualnej i przeszkolenia z zakresu bhp. Bezpieczne warunki pracy to także odpowiednia temperatura w miejscu pracy. Niemniej jednak w przepisach nie ma dokładnego wyjaśnienia, co oznacza zwrot „odpowiednia temperatura”. Na pewno musi być ona dostosowana do rodzaju wykonywanej pracy: minimum 14o C, chyba że niższej temperatury wymagają względy technologiczne. Natomiast w pomieszczeniach pracy temperatura nie może być niższa niż 18o C. Nie ma natomiast określonej górnej granicy takiej temperatury.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, optymalna temperatura biurowa to 20o C. Jeżeli w pomieszczeniach pracy jest dużo cieplej, pracodawca powinien podjąć kroki zmierzające do zmniejszenia wyższej temperatury. W tym celu może zdecydować się np. na zakup klimatyzatora czy przenośnych wentylatorów. Wybór należy tu do pracodawcy.
Nie ma określonej maksymalnej temperatury przy pracy na otwartym terenie
Upały dają się szczególnie we znaki tym pracownikom, którzy wykonują swoje zadania na otwartym terenie. Ustawodawca nie określił jednak ani maksymalnych, ani minimalnych temperatur, w jakich mogą pracować tacy pracownicy. Określono jedynie, że pracownikom pracującym na otwartym terenie należy zapewnić odpowiednie środki ochrony indywidualnej oraz w pobliżu miejsca pracy pomieszczenia umożliwiające:
- schronienie się przed opadami atmosferycznymi,
- ogrzanie się/ochłodzenie,
- zmianę odzieży.
Woda dla każdego pracownika…
Kolejnym obowiązkiem pracodawcy jest zapewnienie:
- wody zdatnej do picia lub innych napojów - wszystkim pracownikom,
- wody, a także innych napojów (np. kawa, herbata) - pracownikom zatrudnionym stale lub okresowo w warunkach szczególnie uciążliwych.
Ilość, rodzaj i temperatura tych napojów powinny być dostosowane do warunków wykonywania pracy i potrzeb fizjologicznych pracowników.
Napoje zimne lub gorące (w zależności od warunków pracy) trzeba zapewnić pracownikom zatrudnionym:
- w warunkach gorącego mikroklimatu, charakteryzującego się wartością wskaźnika obciążenia termicznego (WBGT) powyżej 25o C,
- w warunkach mikroklimatu zimnego, charakteryzującego się wartością wskaźnika siły chłodzącej powietrza (WCI) powyżej 1000,
- przy pracach na otwartej przestrzeni przy temperaturze otoczenia poniżej 10o C lub powyżej 25o C,
- przy pracach związanych z wysiłkiem fizycznym, powodującym w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal (6280 kJ) u mężczyzn i 1000 kcal (4187 kJ) u kobiet,
- na stanowiskach pracy, na których temperatura spowodowana warunkami atmosferycznymi przekracza 28o C.
…a dla niektórych posiłki profilaktyczne
Dodatkowo pracodawca zapewnia posiłki pracownikom wykonującym prace:
- związane z wysiłkiem fizycznym, powodującym w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 2000 kcal (8375 kJ) u mężczyzn i powyżej 1100 kcal (4605 kJ) u kobiet,
- związane z wysiłkiem fizycznym, powodującym w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal (6280 kJ) u mężczyzn i powyżej 1000 kcal (4187 kJ) u kobiet, wykonywane w pomieszczeniach zamkniętych, w których ze względów technologicznych utrzymuje się stale temperatura poniżej 10o C lub wskaźnik obciążenia termicznego (WBGT) wynosi powyżej 25o C,
- związane z wysiłkiem fizycznym, powodującym w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal (6280 kJ) u mężczyzn i powyżej 1000 kcal (4187 kJ) u kobiet, wykonywane na otwartej przestrzeni w okresie zimowym; za okres zimowy uważa się okres od 1 listopada do 31 marca,
- pod ziemią.
Jeżeli pracodawca nie ma możliwości wydawania posiłków ze względu na rodzaj wykonywanej przez pracownika pracy lub ze względów organizacyjnych, może zapewnić w czasie pracy:
- korzystanie z takich posiłków w punktach gastronomicznych,
- przyrządzanie posiłków przez pracownika we własnym zakresie z otrzymanych produktów.
Uwaga! Stanowiska pracy, na których zatrudnieni pracownicy powinni otrzymywać posiłki i napoje, oraz szczegółowe zasady ich wydawania, a także warunki uzasadniające zapewnienie posiłków ustala pracodawca w porozumieniu z zakładowymi organizacjami związkowymi, a jeżeli u danego pracodawcy nie działa zakładowa organizacja związkowa - samodzielnie pracodawca, po uzyskaniu opinii przedstawicieli pracowników.
Napoje i posiłki muszą być wydawane regularnie
Posiłki powinny być wydawane w czasie regulaminowych przerw w pracy, w zasadzie po 3-4 godzinach pracy. Natomiast napoje muszą być dostępne dla pracowników w ciągu całej zmiany roboczej.
Podstawa prawna:- art. 207 § 2, art. 232 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94, ze zm.),
- § 3, § 15 ust. 1, § 30, § 112 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650, ze zm.),
- § 2, § 3, § 4, § 5, § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów (Dz.U. z 1996 r. nr 60, poz. 279),
- § 134 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r. nr 75, poz. 690, ze zm.).
