Nie czas wolny, ale dodatkowe wynagrodzenie za godziny nadliczbowe w służbie cywilnej
Członek korpusu służby cywilnej za pracę w godzinach nadliczbowych (a taka się zdarza!) może otrzymać tylko czas wolny w tym samym wymiarze. Rzecznik Praw Obywatelskich chce w tej kwestii zmiany przepisów.
Za pracę nadliczbową członka korpusu służby cywilnej - tylko czas wolny
Członek korpusu służby cywilnej, jeśli wymagają tego potrzeby urzędu, wykonuje na polecenie przełożonego pracę w godzinach nadliczbowych - w tym także w wyjątkowych przypadkach w nocy oraz w niedziele i święta. Jednak za taką pracę nie otrzymuje dodatkowego wynagrodzenia. Jedyną formą rekompensaty, uzależnioną od statusu pracowniczego członka korpusu służby cywilnej, jest możliwość odbioru czasu wolnego.
Obecnie pracownikowi służby cywilnej za pracę w godzinach nadliczbowych przysługuje w takim samym wymiarze czas wolny, który na wniosek pracownika może być udzielony w okresie bezpośrednio poprzedzającym urlop wypoczynkowy lub po jego zakończeniu.
Natomiast w odniesieniu do urzędnika służby cywilnej przepisy uprawniające do odbioru czasu wolnego są zróżnicowane w zależności od tego, czy praca była wykonywana w dzień powszedni, czy też w porze nocnej, w niedzielę lub święto. Za pracę ponadwymiarową wykonaną w dzień powszedni nie przysługuje urzędnikowi czas wolny, w pozostałych zaś przypadkach ma prawo do czasu wolnego, z tym że za pracę ponadwymiarową wykonaną:
- w porze nocnej przysługuje czas wolny w tym samym wymiarze,
- w niedzielę - dzień wolny od pracy przypadający w najbliższym tygodniu,
- w święto - inny dzień wolny.
Podobne regulacje dotyczą pracowników samorządowych i urzędów państwowych
Warto dodać, że brak możliwości rekompensowania pracy w godzinach nadliczbowych dodatkowym wynagrodzeniem dotyczy nie tylko członków korpusu służby cywilnej, lecz także pracowników samorządowych i urzędów państwowych. W tych dwóch przypadkach praca nadliczbowa rekompensowana jest, co do zasady, czasem wolnym w tym samym wymiarze lub wynagrodzeniem bez dodatków przewidzianych w Kodeksie pracy.
Plany nowelizacji były, ale… przepisy zostały bez zmian
Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do premiera z prośbą o uwzględnienie prac nad nowelizacją ustawy o służbie cywilnej w najbliższych planach legislacyjnych.
Jak podkreślił RPO w swoim wystąpieniu, już w drugiej połowie 2009 r. Szef Służby Cywilnej podjął decyzję o konieczności nowelizacji przepisów dotyczących pracy nadliczbowej w służbie cywilnej, jednak w konsekwencji żadna propozycja zmian w przepisach nie doszła do skutku. Ponadto w planie rządu na 2011 r. przygotowany projekt nowelizacji ustawy o służbie cywilnej, przewidujący rekompensatę dla urzędników i pracowników za pracę w godzinach ponadnormatywnych, został wpisany do tzw. planu rezerwowego.
RPO: Obecne regulacje są niezgodne z Europejską Kartą Społeczną
Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił uwagę na to, że Niezależny Komitet Ekspertów, kontrolując obowiązujące w Polsce pragmatyki służbowe, wskazał, że przepisy dotyczące rekompensaty pracy nadliczbowej w służbie cywilnej są niezgodne z Europejską Kartą Społeczną. Godziny przepracowane nadliczbowo są bowiem rekompensowane, co do zasady, czasem wolnym od pracy jedynie w wymiarze odpowiadającym czasowi przepracowanemu nadliczbowo. Ponadto regulacje ustawowe nie przewidują zwiększonego wynagrodzenia ani rekompensowania czasem wolnym pracy w godzinach nadliczbowych świadczonej przez urzędników służby cywilnej, podczas gdy Niezależny Komitet Ekspertów dopuszcza odstąpienie od tego obowiązku jedynie w odniesieniu do „wysokich funkcjonariuszy państwowych”, nie zaś wszystkich osób pełniących funkcje publiczne.
W swoim wystąpieniu Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do premiera o uwzględnienie w planie prac legislacyjnych rządu przewidzianych na bieżący rok projektu nowelizacji ustawy o służbie cywilnej w zakresie rekompensowania członkom korpusu służby cywilnej pracy w godzinach nadliczbowych.
Podstawa prawna:- art. 97 ust. 5-9 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. z 2008 r. nr 227, poz. 1505, ze zm.)
- art. 42 ust. 2-4 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 2008 r. nr 223, poz. 1458, ze zm.)
- art. 29, art. 30 ustawy z 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (tekst jedn.: Dz.U. z 2001 r. nr 86, poz. 953, ze zm.)
- art. 4 pkt 2 Europejskiej Karty Społecznej sporządzonej w Turynie 18 października 1961 r. (Dz.U. z 1999 r. nr 8, poz. 67, ze zm.)
- wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich do Prezesa Rady Ministrów z 29 kwietnia 2011 r. (nr RPO/543340/06/III/811 RZ)
Autor: Aneta Mościcka
