Nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych po wyroku Trybunału Konstytucyjnego
W Sejmie trwają prace nad zmianami w ustawach ubezpieczeniowych, które mają ma celu m.in. uregulowanie kwestii terminów dochodzenia roszczeń z tytułu składek ZUS. Zmiany w tym względzie wymusił Trybunał Konstytucyjny, który orzekł, że termin dochodzenia przez płatnika (ubezpieczonego) zwrotu od ZUS nienależnie opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne jest niezgodny z Konstytucją RP. Na czym polegają te oraz pozostałe proponowane zmiany?
Prawa płatników składek i ZUS w zakresie dochodzenia składek mają być równe
Przedstawione w projekcie zmiany w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych mają na celu zrównanie zasad ochrony praw płatników składek i ZUS w zakresie dochodzenia roszczeń z tytułu składek ubezpieczeniowych. Zmianę przepisów z tym zakresie wymusił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 maja 2010 r. (sygn. akt P 29/08), w którym TK orzekł, że termin dochodzenia przez płatnika (ubezpieczonego) zwrotu od ZUS nienależnie opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne oraz sytuacje zawieszania i przerwania biegu terminu przedawnienia są niezgodne z Konstytucją RP.
Proponowane rozwiązania dotyczące nienależnie opłaconych składek mają być takie same jak te, które mają zastosowanie w przypadku dochodzenia przez ZUS należności z tytułu składek.
Nienależnie opłacone składki, zgodnie z projektem, będą ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od:
- otrzymania zawiadomienia o kwocie nienależnie opłaconych składek,
- dnia opłacenia składek - w przypadku braku zawiadomienia.
Zawieszenie biegu terminu przedawnienia
Poza tym bieg terminu przedawnienia, zgodnie z proponowanymi zmianami, będzie ulegał zawieszeniu w przypadku wydania przez ZUS decyzji w sprawie nienależnie opłaconych składek - od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.
Bieg terminu przedawnienia będzie także zawieszany, jeżeli wydanie decyzji w sprawie nienależnie opłaconych składek będzie uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie biegu tego terminu przedawnienia trwałoby do dnia, w którym decyzja innego organu stanie się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocni się, nie dłużej jednak niż na okres 2 lat.
Ponadto bieg terminu przedawnienia byłby zawieszany od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy.
W przypadku wydania przez ZUS decyzji stwierdzającej brak obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym lub obniżającej podstawę wymiaru składek na te ubezpieczenia - bieg terminu przedawnienia ulegałby zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.
Mający zastosowanie do składek na ubezpieczenia społeczne 10-letni okres przedawnienia będzie dotyczył także wzajemnych rozliczeń płatników składek i ZUS z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne.
Poszkodowany w wypadku będzie miał szerszy dostęp do świadczeń zdrowotnych
Aktualnie ze środków funduszu wypadkowego są pokrywane koszty skutków wypadków przy pracy lub chorób zawodowych związane ze świadczeniami zdrowotnymi z zakresu stomatologii i szczepień ochronnych, na które osoba ubezpieczona została skierowana przez lekarza orzecznika na wniosek lekarza prowadzącego, nierefundowane na podstawie odrębnych przepisów, tj. niefinansowane z ubezpieczenia zdrowotnego w Narodowym Funduszu Zdrowia.
W obecnym stanie prawnym możliwość realizacji powyższych świadczeń zdrowotnych jest ograniczona do placówek medycznych wybranych przez ZUS w drodze konkursu ofert. Projekt ustawy - dzięki zmianom w ustawie o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych - stwarza możliwość realizacji świadczeń zdrowotnych z zakresu stomatologii i szczepień ochronnych we wszystkich placówkach medycznych mających podpisaną z Narodowym Funduszem Zdrowia umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.
Podstawa prawna:- rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 3753).
Autor: Aneta Mościcka
