Prawo pracy - Personel od A do Z

Zasady zawieszania i zmniejszania emerytury określają przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z nimi prawo do emerytury ulega zawieszeniu w przypadku osiągania przychodów z działalności zarobkowej stanowiącej tytuł do objęcia ubezpieczeniami społecznymi w wysokości przekraczającej 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Natomiast zmniejszenie emerytury następuje w przypadku osiągania przychodów przekraczających 70%, ale nieprzekraczających 130% tego wynagrodzenia.

Osoba, która uzyskała prawo do emerytury, mogła  więc od 8 stycznia 2009 r. rozpocząć jej pobieranie bez konieczności rozwiązywania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą, o ile z tytułu tej pracy nie osiągała przychodów przekraczających 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.

Powyższe zasady nie miały zastosowania do emerytów, którzy osiągnęli powszechny wiek emerytalny, wynoszący 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Osoby te mogły osiągać dodatkowe przychody bez ograniczeń - nie miały one bowiem wpływu na zawieszenie lub zmniejszenie pobieranego przez nich świadczenia.

Przepisy w takim kształcie obowiązywały od 8 stycznia 2009 r. i zostały wprowadzone ustawą z 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych.

Wraz ze zmianą przepisów i zniesieniem obowiązku rozwiązania dotychczasowego stosunku pracy w celu podjęcia pobierania emerytury pojawiły się wątpliwości, kiedy pracownik nabywa prawo do odprawy emerytalnej.

Warto podkreślić, że zarówno w obecnym, jak i poprzednim stanie prawnym prawo do odprawy emerytalnej pracownik nabywa dopiero po wystąpieniu łącznie 2 przesłanek:

1. spełnieniu warunków uprawniających do emerytury oraz
2. ustaniu zatrudnienia w związku z przejściem na emeryturę.

Zatem dla ustalenia prawa do odprawy emerytalnej istotne jest nie samo nabycie prawa do emerytury, ale przede wszystkim ustanie zatrudnienia w związku z przejściem na emeryturę.

Przyjęta przez Sejm i podpisana przez Prezydenta RP nowelizacja ustawy o finansach publicznych zmieniła obowiązujące przepisy i przywróciłą stan prawny sprzed 8 stycznia 2009 r.

Od 1 stycznia 2011 r. pracujący emeryci, czyli pracownicy, którzy uzyskali prawo do emerytury, aby podjąć wypłatę świadczenia muszą wybrać, czy pozostają w zatrudnieniu i uzyskują przychody ze stosunku pracy, czy też rozwiązują stosunek pracy i przechodzą na emeryturę. Nowelizacja ustawy zakłada bowiem, że prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego.

Przepisy, które weszły w życie 1 stycznia 2011 r. warunkują podjęcie wypłaty emerytury rozwiązaniem dotychczasowego stosunku pracy, ale nie wprowadzają dodatkowych (poza wysokością przychodów) ograniczeń co do jej dalszego pobierania. Oznacza to, że pracownik, który rozwiązał stosunek pracy w celu podjęcia wypłaty emerytury, może potem ponownie zawrzeć umowę (także z tym samym pracodawcą) i pobierać wynagrodzenie oraz emeryturę (o ile ze stosunku pracy nie będzie osiągał przychodów wyższych niż 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale).

Konieczność rozwiązania dotychczasowego stosunku pracy w celu podjęcia wypłaty emerytury od 1 stycznia 2011 r. dotyczy pracowników, którzy uzyskali prawo do emerytury począwszy od tego dnia.

Natomiast w stosunku do pracowników, którzy uzyskali prawo do emerytury między 8 stycznia 2009 r. a 31 grudnia 2010 r., przepis ten będzie miał zastosowanie od 1 października 2011 r. Oznacza to, że aby zapobiec zawieszeniu emerytury pracownicy ci do końca września 2011 r. będą musieli rozwiązać dotychczasowy stosunek pracy.

Rozwiązanie wprowadzone nowelizacją ustawy o finansach publicznych nie przypadło do gustu opozycji. Joanna Kluzik-Rostkowska, przewodnicząca Stowarzyszenia Polska Jest Najważniejsza stwierdziła, że sprawą powinien zająć się Trybunał Konstytucyjny, ponieważ zmiana przepisów godzi w prawa nabyte emerytów.

Prezydent, mimo że podpisał nowelizację ustawy, także wydaje się nie być do końca przekonany do nowego-starego przepisu i już zapowiedział przygotowanie oraz skierowanie do Sejmu stosownego projektu ustawy, która „przywróci” poprzedni stan prawny.

Jak na razie jednak są to tylko zapowiedzi. Nie zmienią one faktu, że od 1 stycznia 2011 r. pracownicy, którzy uzyskali prawo do emerytury, muszą dokonać wyboru - emerytura albo praca.